Search from web
ความเครียดเป็นสัญญาณตามธรรมชาติที่เกิดขึ้นเพื่อกระตุ้นให้เราสู้หรือหนีเมื่อตกอยู่ในภาวะอันตราย แต่สังคมปัจจุบันมีความสลับซับซ้อน อันตรายที่จะมาถึงตัวนั้นบ่อยครั้งดูออกยากมากขึ้น เราต้องเจอกับเรื่องราวต่างๆมากมายเป็นเวลานาน ซึ่งอาจสร้างความเครียดขึ้น แต่สาเหตุของความเครียดนั้นมักมองได้ไม่ชัดเจน ทำให้เราไม่สามารถจะสู้หรือหนีได้อย่างทันทีทันใด เราต้องเก็บกดภาวะที่อยากสู้หรืออยากหนีวันแล้ววันเล่า ทำให้เราไม่สามารถปลดปล่อยความเครียดออกจากตัว ส่งผลกระทบต่อระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย และเป็นที่มาของสุขภาพที่ทรุดโทรมหลายอย่าง
สาเหตุและอาการของความเครียด
ทุกวันนี้เราให้ความหมายแบบง่ายๆว่า ความเครียดเกิดจากการทำงานหนักเกินไป หรือไม่ก็เกิดกับคนที่มีบุคลิกนิสัยแบบนั้นแบบนี้ ที่จริงแล้ว ความเครียดมีสาเหตุที่สลับซับซ้อนและมักเป็นเรื่องที่เกินความสามารถของใครใดคนหนึ่งที่จะควบคุม
สาเหตุบางประการของความเครียด
- ความไม่มั่นคงของฐานะการเงิน
- ตกงาน
- คนที่เรารักหรือเป็นที่พึ่งตายจากไป
- ความสัมพันธ์ที่แตกหัก หรือที่เพิ่งเริ่มต้น
- เปลี่ยนหน้าที่การงานหรือที่ทำงานใหม่
- มีลูก
- ย้ายถิ่นที่อยู่
- ถูกปฏิบัติอย่างไม่เป็นธรรมด้วยสาเหตุต่างๆ
- ป่วยและไม่พบหนทางรักษาที่เหมาะสม
- กินอาหารสดแต่น้อย กินน้ำตาล แป้งขัดขาว คาเฟอีน สารปรุงแต่งอาหาร และเกลือมากไป
- สภาพแวดล้อมเป็นพิษ
- การถูกคุกคามด้วยภาวะสงครามต่างๆ
ความเครียดที่เกิดกับผู้หญิงโดยเฉพาะ
- ผู้หญิงถูกกดดันทั้งจากคนรอบข้างและตัวเอง ให้ทำหน้าที่ทุกอย่างไม่ให้ขาดตกบกพร่อง ทั้งงานในบ้าน เรื่องของลูกๆ และงานนอกบ้าน
- ผู้หญิงมักได้ค่าจ้างต่ำและไม่ได้รับมอบหมายให้ทำงานเต็มความสามารถ
- ผู้หญิงจำนวนมากต้องเลี้ยงลูกตามลำพัง และมีฐานะยากจน
- ผู้หญิงหลายคนต้องอยู่บ้านตลอดเวลาเพื่อเลี้ยงลูกอ่อน
- เราต้องหวาดระแวงกับการถูกทำร้ายทางเพศทั้งที่บ้าน ที่ทำงาน และที่อื่นๆ
อาการบางอย่างที่เกิดเมื่อเรามีความเครียดมากๆ
- ปวดหัว ปวดคอ หลัง ไหล่ เส้นประสาทตึงเครียด
- นอนไม่หลับ
- คันตามผิวหนัง
- ติดหวัด เป็นไข้ เจ็บป่วยได้ง่าย ปวดท้อง ท้องเสีย ไม่อยากอาหาร
- หดหู่ วิตกกังวล หงุดหงิด ท้อแท้
มีวิธีดูแลตัวเองหลายวิธีที่ช่วยลดความเครียดให้เหลือน้อยลง เช่น เลือกกินเฉพาะอาหารที่ดีกับร่างกาย ออกกำลังให้เหมาะสมกับสภาพร่างกาย ฝึกสมาธิ นวด แช่น้ำอุ่น และหาเวลาพักใจตัวเองบ้าง การบ่นหรือระบายสิ่งกังวลใจออกมาบ้างก็ช่วยลดความเครียดได้ดี เช่นเดียวกับการคุยกับเพื่อนเพื่อหากำลังใจและเสียงหัวเราะ หรือแม้แต่ร้องไห้ในยามที่รู้สึกอยากร้องไม่ว่าคุณจะเป็นชายหรือหญิง
แต่ที่สำคัญ เราต้องค้นหาสาเหตุที่ทำให้เกิดความเครียด และลงมือแก้ไขเท่าที่จะสามารถทำได้ สาเหตุบางอย่างเราสามารถแก้ไขได้ด้วยตัวเราเอง บางอย่างเป็นเรื่องที่ต้องร่วมมือกับคนอื่นจึงจะแก้ไขได้ บางครั้งเราจะพบว่า การร่วมมือกับผู้อื่นเพื่อปรับปรุงแก้ไขสภาวะที่สร้างความเครียด ช่วยให้เรามีกำลังใจเพิ่มขึ้น มีพลังงานเพิ่มขึ้น และมีความหวังมากขึ้น เป็นจุดกำเนิดของสุขภาพดีในตัวเอง
ในตลอดช่วงอายุของคนๆหนึ่ง ความเปลี่ยนแปลงทางร่างกายและจิตใจเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นอยู่เสมอ จากวัยทารก สู่วัยเด็ก วัยรุ่น วัยหนุ่มสาว วัยกลางคนและวัยสูงอายุในท้ายที่สุด
การเข้าสู่วัยกลางคนเป็นอีกขั้นตอนหนึ่งของชีวิตที่มีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะมันหมายถึงความเปลี่ยนแปลงหลายอย่างที่จะเกิดขึ้นกับเรา ทั้งในแง่ของจิตใจ สังคม และทางร่างกาย การหมดประจำเดือนหรือที่เรียกว่า วัยทอง ก็เป็นหนึ่งในความเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้นในช่วงวัยนี้ วัยทองจึงไม่ใช่สิ่งใหม่ แต่เป็นวงจร ธรรมชาติอันหนึ่งที่เกิดขึ้นกับผู้หญิงทุกคนที่มีชีวิตยืนยาวจนเข้าสู่วัยชรา
ที่สำคัญ ภาวะวัยทองเป็นเรื่องที่ผู้หญิงส่วนใหญ่ผ่านพ้นมาได้ด้วยตัวเองโดยไม่ได้พึ่งพายาชนิดใดเลยเพราะมีผู้หญิงจำนวนมากมายที่มีอายุยืนโดยไม่ต้องกินยาฮอร์โมน
นอกเหนือจากการหมดประจำเดือนโดยธรรมชาติ ผู้หญิงบางคนที่ผ่านการผ่าตัดรังไข่ทั้งสองข้าง และผู้ที่ผ่านการรักษาด้วยรังสี และเคมีบำบัด จะเกิดภาวะหมดประจำเดือนด้วยเช่นกัน
สัญญาณสำคัญที่เกิดขึ้นกับผู้หญิงทุกคนที่กำลังเข้าสู่วัยทองคือ ความเปลี่ยนแปลงของประจำเดือน เช่น มาๆหยุดๆ บางครั้งมาเยอะมาก บางครั้งมาแบบกะปริดกะปรอย บางคนพบว่าประจำเดือนหยุดไปหลายเดือนแล้วกลับมาเป็นใหม่
แต่สำหรับผู้หญิงที่ผ่านการรักษาด้วยรังสี เคมีบำบัด และผู้ที่ผ่านการผ่าตัดรังไข่ทั้งสองข้างออก การหยุดของประจำเดือนอาจเกิดขึ้นในทันทีทันใด
ปัจจัยภายนอก เช่น การสูบบุหรี่ มีส่วนทำให้ผู้หญิงเข้าสู่วัยทองก่อนเวลาด้วยเหมือนกัน ส่วนการที่ผิวหนังเหี่ยวย่น เกิดริ้วรอย ผมเริ่มเปลี่ยนเป็นสีขาว เหล่านี้ไม่ได้เกิดจากการเข้าสู่วัยทองแต่เป็นเรื่องของกระบวนการเข้าสู่วัยชรา
อย่างไรก็ตาม ถ้ามีความเปลี่ยนแปลงต่างๆดังที่กล่าวมาแล้วเกิดขึ้น และกังวลใจว่าจะมีสาเหตุมาจากโรคภัยไข้เจ็บอื่นๆ คุณควรจะไปตรวจร่างกายอย่างละเอียด และถ้าจะให้ดี น่าจะตรวจซ้ำมากกว่า 1 ครั้ง และปรึกษาแพทย์มากกว่า 1 คน เพื่อยืนยันผลการตรวจด้วย การทำเช่นนี้ในปัจจุบันถือว่าเป็นเรื่องปกติ เป็นสิทธิสุขภาพของเราในฐานะประชาชนที่จะสามารถกระทำได้ และถ้าผลการตรวจยืนยันว่าไม่ได้เป็นโรคอะไร ก็อาจหมายความว่าเรากำลังก้าวเข้าสู่อีกช่วงวัยหนึ่งของชีวิต
การเปลี่ยนแปลงของประจำเดือน
การเปลี่ยนแปลงของประจำเดือนเกิดขึ้นเนื่องจากฮอร์โมนที่ทำหน้าที่ควบคุมระบบประจำเดือนในร่างกายมีการเปลี่ยนแปลงอย่างช้าๆ ซึ่งการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนนี้ เกิดขึ้นหลายครั้งในชีวิตของผู้หญิงคนหนึ่งๆ เช่น ตอนที่เป็นวัยรุ่น หรือตอนที่คลอดบุตรใหม่ๆ และมักทำให้เกิดความปั่นป่วนทั้งทางร่างกายและทางอารมณ์อยู่ระยะหนึ่ง แต่ก็จะหายไปเองได้โดยไม่ต้องรักษาอะไรเป็นพิเศษ
มีการศึกษาพบว่าการใช้ยาฮอร์โมนในกรณีที่ผู้หญิงไม่ต้องการเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงต่างๆที่จะเกิดขึ้นในช่วงเข้าสู่วัยทอง มีผลให้การเข้าสู่วัยทองต้องเลื่อนออกไป
แต่มีข้อควรระวังอยู่บ้างเหมือนกัน ถ้าประจำเดือนมามากผิดปกติและเป็นก้อนเลือดขนาดใหญ่มากกว่าที่เคยเป็น หรือมีประจำเดือนนานหลายวันกว่าที่เคยมี หรือประจำเดือนมาถี่มากไม่ถึง 3 อาทิตย์ก็มาอีกแล้ว หรือมีเลือดออกมากหลังมีเพศสัมพันธ์ สิ่งเหล่านี้อาจเกิดขึ้นจากความผิดปกติอื่นๆที่ไม่เกี่ยวกับภาวะหมดประจำเดือน การไปตรวจร่างกายอย่างละเอียดจะช่วยระบุได้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น
การคุมกำเนิดของผู้หญิงวัยทอง
การคุมกำเนิดในช่วงเวลานี้เป็นอีกเรื่องหนึ่งที่มีความสำคัญ ในช่วงที่ประจำเดือนมีความเปลี่ยนแปลงต่างๆเกิดขึ้นนี้ พบว่าในบางรอบเดือนมีการตกไข่เกิดขึ้น แต่ในบางรอบเดือนก็ไม่มีการตกไข่ หมายความว่าในเดือนที่มีการตกไข่ โอกาสตั้งครรภ์จะยังมีอยู่ ดังนั้นจึงควรคุมกำเนิดต่อไปก่อนจนกว่าประจำเดือนจะหยุดมาติดต่อกันครบ 12 เดือน ซึ่งหมายถึงการเข้าสู่วัยทองอย่างเต็มตัว
ร้อนวูบวาบ
เมื่อเข้าสู่วัยทอง ผู้หญิงบางคนจะรู้สึกร้อนแบบแปลกๆ บางคนเรียกอาการนี้ว่าร้อนวูบวาบ มีการศึกษาพบว่า เมื่อความรู้สึกร้อนวูบวาบเกิดขึ้น หัวใจจะเต้นถี่ หลอดเลือดบริเวณผิวหนังจะขยาย ทำให้รู้สึกร้อนวูบวาบบริเวณผิวหนัง และอาจร้อนจนถึงขั้นเหงื่อออก ซึ่งเมื่อเหงื่อออกแล้วจะรู้สึกตัวเย็นลงและสบายขึ้น
เราไม่สามารถทำนายล่วงหน้าได้ว่าความรู้สึกร้อนวูบวาบนี้จะเกิดขึ้นเมื่อใด แต่โดยทั่วไป ผู้หญิงที่มีความรู้สึกนี้เกิดขึ้นมักบอกว่าสิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้ร้ายแรงจนต้องไปหาหมอ
การปฏิบัติตัวง่ายๆตามวิธีต่อไปนี้จะช่วยบรรเทาและป้องกันได้
จดบันทึก การจดบันทึกเกี่ยวกับสภาวะร่างกายและจิตใจในช่วงที่มีความรู้สึกร้อนวูบวาบเกิดขึ้นจะช่วยให้เราพอจะเข้าใจว่ามีปัจจัยอะไรเข้ามาเกี่ยวข้องกับการเกิดความรู้สึกนี้บ้าง
กินอาหารที่ดีกับสุขภาพ หมั่นศึกษาตำรับอาหารเพื่อสุขภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง อาหารที่มีแคลเซียมธรรมชาติและอาหารที่ช่วยในการดูดซึมแคลเซียม อาหารที่ทำจากถั่วเหลือง ผักใบเขียว ยอดผักต่างๆ นอกจากนี้การงดเครื่องดื่มที่มีสารคาเฟอีน เช่น ชา กาแฟ น้ำอัดลม งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ของหวาน อาหารรสจัด จะช่วยบรรเทาความร้อนวูบวาบที่เกิดขึ้นได้ การกินวิตามินบีรวมอาจช่วยได้เช่นกัน
การกำลังกายหรือออกแรงอยู่เสมอๆ จะช่วยบรรเทาความร้อนวูบวาบ ความเครียด และอารมณ์ซึมเศร้า และยังช่วยให้หลอดเลือดหัวใจ กระดูก และระบบย่อยอาหารมีสุขภาพดีขึ้นด้วย
ใช้ความเย็นเข้าช่วย สวมใส่เสื้อผ้าเนื้อโปร่งเบาที่จะช่วยระบายความร้อนและเหงื่อ เปิดพัดลมหรือเครื่องปรับอากาศ พกพัดติดตัวไว้เป็นประจำ เป็นต้น
สลายความเครียด ความรู้สึกร้อนวูบวาบมักเกิดบ่อยครั้งในช่วงที่เราอยู่ภายใต้ความกดดัน การนั่งสมาธิ ฝึกหายใจเข้า-ออกอย่างช้าๆ การนวด และการมองว่าความร้อนวูบวาบเป็นเรื่องเล็กน้อย เป็นแล้วเดี๋ยวก็หาย จะช่วยให้รู้สึกดีขึ้น
เล่าสู่คนอื่นบ้าง การบอกให้คนรอบข้างรู้ว่าเรากำลังอยู่ในช่วงวัยทองนั้นไม่ใช่เรื่องเสียหายแต่จะช่วยคลายความกังวลใจลง โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าคุยกับคนในวัยเดียวกัน
ปัญหาสุขภาพในวัยทองจะเกิดขึ้นหรือไม่ สำคัญอยู่ที่ว่าเรามีมุมมองอย่างไร ถ้าคิดว่าการหมดประจำเดือนเป็นจุดเริ่มต้นของความเสื่อมต่างๆ อารมณ์หดหู่ นอนไม่หลับ ก็จะกลายเป็นปัญหาใหญ่ขึ้นมา ทั้งๆที่ตลอดชีวิตของเราเคยมีสิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นอยู่เสมอ เป็นอะไรนิดอะไรหน่อยก็จะโทษเอาไว้ก่อนว่าเป็นเพราะหมดประจำเดือน ถ้ามองว่าเป็นเรื่องธรรมดา หมดประจำเดือนก็คือหมดประจำเดือน เกิดขึ้นแล้วก็จบไป สิ่งที่สำคัญกว่าที่รออยู่ คือการเข้าสู่วัยชราอย่างมีสุขภาพสมบูรณ์ ซึ่งเป็นเรื่องที่สามารถสร้างสมได้ตั้งแต่วันนี้
ª จับมือไว้ก้าวไปด้วยกัน
กุญแจสำคัญของการมีสุขภาพดีอยู่ที่เราต้องดูแลสุขภาพให้รอบด้าน การสร้างสุขภาพดีบางอย่าง เราสามารถทำได้ด้วยตัวเอง เช่น การเลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ การออกกำลังกายที่เหมาะสม การพักผ่อนที่เพียงพอ แต่บางอย่างเราต้องร่วมมือกันจึงจะสร้างสุขภาพที่ดีได้สำเร็จ เช่น การต่อสู้กับปัจจัยที่ทำให้เกิดมลพิษ ความยากจนของคนส่วนใหญ่ในสังคมที่ทำให้เขาต้องเอาสุขภาพมาเสี่ยงกับความอยู่รอด ระบบบริการสุขภาพของประเทศที่ยังไม่กระจายถึงคนทุกกลุ่มอย่างถ้วนหน้า และการยุติความรุนแรงทุกรูปแบบที่กระทำต่อผู้หญิง เป็นต้น
พลังผู้หญิงเพื่อผู้หญิงสุขภาพดี
คุณสามารถช่วยให้ผู้หญิงคนอื่นๆที่คุณรู้จักมีสุขภาพดีขึ้นด้วยการแบ่งปันหนังสือเล่มเล็กนี้และชวนกันคุยปัญหาต่างๆของสุขภาพผู้หญิง
คุณอาจรู้สึกว่าการชวนเพื่อนๆคุยเรื่องสุขภาพเป็นเรื่องที่ยาก เพราะผู้หญิงมักจะอายเมื่อต้องพูดถึงส่วนต่างๆของร่างกาย โดยเฉพาะถ้าเป็นระบบอวัยวะสืบพันธุ์ หรือไม่ก็กลัวไปว่าคนอื่นจะมองเราอย่างไร
แต่การชวนกันคุยเป็นหนทางเดียวที่เราจะได้เรียนรู้ปัญหาสุขภาพและค้นพบสาเหตุ ซึ่งพอเริ่มคุยกัน คุณอาจพบว่าเพื่อนๆต่างก็มีปัญหาสุขภาพคล้ายๆกันและที่จริงแล้ว ทุกคนก็อยากจะคุยเรื่องนี้
ลองชวนเพื่อนผู้หญิงมาคุยกันเป็นกลุ่มเล็กๆ อาจจะเป็นเพื่อนบ้าน เพื่อนที่ทำงาน พี่น้องหรือญาติก็ได้ ลองถามกันดูว่าใครมีปัญหาสุขภาพอะไรบ้างที่อยากจะพูดคุยแลกเปลี่ยน พอรวบรวมปัญหาได้แล้ว ก็ค่อยคุยกันไปทีละเรื่อง พยายามซักถามกันไปเรื่อยๆจนรู้สาเหตุที่เป็นรากจริงๆของปัญหา
เมื่อรู้ว่าอะไรบ้างคือสาเหตุ ก็ค่อยแยกแยะต่อไปว่าถ้าจะเปลี่ยนแปลงแก้ไข จะต้องทำอย่างไรบ้าง เราอาจต้องมาพูดคุยกันเป็นระยะๆ จนกว่าจะได้ข้อสรุปว่าอะไรคือสาเหตุของปัญหาสุขภาพนั้นๆ และหนทางแก้ไขมีอย่างไรบ้าง
อย่าลืมชวนผู้ชายมาร่วมกลุ่มพูดคุยด้วย โดยเฉพาะเมื่อคุณคุยกันเองในกลุ่มผู้หญิงจนได้ข้อสรุปเรื่องการแก้ไขสาเหตุของปัญหาสุขภาพผู้หญิงแล้ว การชวนผู้ชายมาร่วมกิจกรรมพูดคุยเรื่องสุขภาพผู้หญิงอาจเป็นเรื่องที่ทำได้ยาก เพราะเรามักรู้สึกว่าสุขภาพผู้หญิงเป็นเรื่องลับเฉพาะของผู้หญิง แต่ผู้ชายมักอยู่ในตำแหน่งหน้าที่ที่มีอำนาจและอาจช่วยหาทางแก้ไขปัญหาได้ เราจึงไม่ควรมองข้ามการมีส่วนร่วมของผู้ชาย ลองมองหาผู้ชายที่สนับสนุนกิจกรรมของผู้หญิง หรือผู้ชายที่มีทัศนคติและปฏิบัติต่อผู้หญิงด้วยความเท่าเทียมกัน หรือผู้ชายที่เป็นตัวอย่างที่ดีแก่เด็กผู้ชายในชุมชนของคุณ และชวนเขามาร่วมแก้ไขปัญหาสุขภาพผู้หญิง
ผู้ชาย-พลังหนุนสู่สุขภาพผู้หญิงที่ดีกว่าเดิม
ผู้ชายทุกคนช่วยสนับสนุนให้ผู้หญิงมีสุขภาพดีขึ้นได้โดย:
- เลี้ยงลูกให้เป็นคนที่ไม่ดูถูกผู้หญิง ปฏิบัติต่อลูกชายลูกสาวเหมือนๆกัน
- ถามภรรยา และลูกสาวว่ามีความคิดเห็นอย่างไร รับฟังความคิดเห็นของเขา และลองคิดดูว่าเราจะตอบสนองความต้องการของเขาได้อย่างไรบ้าง
- คุยกับภรรยาว่าครอบครัวของคุณควรมีลูกกี่คน และคุยกันว่าจะคุมกำเนิดอย่างไรดี พยายามหาวิธีที่ไม่เพิ่มความเสี่ยงต่อสุขภาพให้ฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดจะดีที่สุด
- สนับสนุนให้ภรรยาไปตรวจสุขภาพเป็นประจำ เช่น ช่วยหาเวลาว่าง ช่วยสนับสนุนเงินค่าตรวจ หรือขับรถพาไป เป็นต้น
- ผลัดกันทำงานงานบ้าน เลี้ยงลูก เพื่อให้ภรรยาไม่รับภาระงานในบ้านหนักเกินไป
- ซื่อสัตย์ต่อภรรยา หรือถ้าทำไม่ได้ อย่างน้อยที่สุดก็ต้องรักษาสุขภาพภรรยาด้วยการใช้ถุงยางอนามัยเป็นประจำ
- สนับสนุนให้ลูกๆเรียนหนังสือให้สูงที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพราะยิ่งเรียนสูง ทางเลือกในการประกอบอาชีพก็จะยิ่งมีมาก โอกาสที่ลูกจะมีอนาคตที่ดีและมีสุขภาพที่ดีจะสูงตามไปด้วย
หน่วยงานที่มีบริการสำหรับผู้หญิง
³ บ้านพักใจ ให้คำปรึกษาทางโทรศัพท์เกี่ยวกับเรื่องเอชไอวี/เอดส์
111/9-10 ถนนปั้น แขวงสีลม เขตบางรัก กรุงเทพฯ 10500
โทรศัพท์ 0-2234-8258 และ 0-2234-2381 โทรสาร 0-2635-0334
³ มูลนิธิผู้หญิง ให้คำปรึกษาและให้ความช่วยเหลือเฉพาะรายแก่ผู้หญิงที่ประสบปัญหาต่างๆ
295 ถ.จรัญสนิทวงศ์ ซอย 62 แขวงบางยี่ขัน เขตบางพลัด กรุงเทพฯ 10700
โทรศัพท์ 0-2433-5149 และ 0-2435-1246 โทรสาร 0-2434-6774
³ มูลนิธิเพื่อนหญิง ให้คำปรึกษา ฟื้นฟูจิตใจ สังคมสงเคราะห์เฉพาะราย ช่วยดำเนินการทางกฎหมายแก่ผู้หญิงที่ประสบปัญหาความรุนแรงต่างๆ
386/61-62 ซอยเฉลิมสุข ถ.รัชดาภิเษก 42 แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพฯ 10900
โทรศัพท์ 0-2513-1001 , 0-2513-2708 และ 0-2513-2780 โทรสาร 0-2513-1929
³ มูลนิธิศูนย์ฮอทไลน์ ให้คำปรึกษาและคำแนะนำทางจิตวิทยา โดยนักจิตวิทยา
145/6 อาคารฮอทไลน์วิลล่า ซ.วิภาวดีรังสิต 20 แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพฯ 10900
โทรศัพท์ 0-2276-2950 , 0-2277-8811 และ 0-2277-7699 โทรสาร 0-2691-4056-7
³ มูลนิธิส่งเสริมโอกาสผู้หญิง/เอ็มพาวเวอร์ ให้คำปรึกษาและข่าวสารที่เป็นประโยชน์แก่กลุ่มพนักงานบริการสถานบันเทิง
อาคาร 3 ชั้น 3 ซอยพัฒน์พงศ์ ถ.สุรวงศ์ เขตบางรัก กรุงเทพฯ 10500
โทรศัพท์ 0-2236-9272 โทรสาร 0-2632-7902
³ ศูนย์กนิษฐ์นารี
ศูนย์ช่วยเหลือผู้หญิงที่ถูกข่มขืนอย่างครบวงจร
โทรศัพท์ 0-2929-2222 (ตลอด 24 ชั่วโมง)
เอกสารอ้างอิง
โครงการรณรงค์เพื่อสิทธิอนามัยเจริญพันธุ์, สภาประชากร. วัยทองในมุมมองใหม่ เอกสารประกอบการประชุมระดมสมองเรื่องเรามองวัยทองกันอย่างไร จัดโดย โครงการรณรงค์เพื่อสิทธิอนามัยเจริญพันธุ์ สภาประชากร วันที่ 19 พฤษภาคม 2543 โรงแรม เอสดี อเวนิว กรุงเทพฯ
Boston Womens Health Book Collective. 1998. Our Bodies, Ourselves for the New Century. New York: A Touchstone book.
Burns, A. August, Lovich, Ronnie, Maxwell, Jane, and Shapiro, Katharine. 1997. Where Women Have No Doctor. The Hesperian Foundation, Berkley, California, USA.
Rothman, Lorraine and Wexler, Marcia. 1999. Menopause Myths & Facts: what every woman should know about hormone replacement therapy. CA: Feminist Health Press.
***เอกสารนี้ได้จัดพิมพ์เป็นหนังสือเล่มเล็กแล้วโดยมูลนิธิสร้างความเข้าใจเรื่องสุขภาพผู้หญิง ผู้สนใจขอรับได้ฟรีโดยส่งอีเมล์แจ้งความประสงค์มาที่ contact@whaf.or.th หรือที่หมายเลขโทรศัพท์ 0-2591-1224-5